Page 8 - MeerJazz_Vriendenkrant-2015-2
P. 8

MET JAZZ WORDT EEN OP IMPROVISATIE GEBASEERDE MUZIEKSTIJL BEDOELD DIE BEÏNVLOED IS DOOR WEST-
AFRIKAANSE RITMES EN ONTSTAAN IS IN NEW ORLEANS UIT EEN KRUISBESTUIVING VAN RAGTIME EN BLUES, FOLK, NEGRO-
SPIRITUALS EN FRANSE MARSMUZIEK. OORSPRONKELIJK BETEKENDE HET WOORD JAZZ EEN “ZEER ENERGIEKE DANS”. JAZZ WERD
IN DE BEGINJAREN DOOR HET GROTE PUBLIEK NIET ERG GEACCEPTEERD, VOORAL OMDAT DEZE SOORT MUZIEK GEASSOCIEERD
WERD MET LOSSE ZEDEN EN EEN LAGE SOCIALE STATUS. TOEN BLANKE EN GEMENGDE JAZZORKESTEN ZOALS DAT VAN
BENNY GOODMAN VANAF DE JAREN DERTIG DEZE MUZIEK BEGONNEN TE SPELEN, WERD HET OOK VOOR BLANKEN
EEN AANVAARDE VORM VAN ENTERTAINMENT. DE SWINGPERIODE DIE TOEN BEGON BETEKENDE EEN HOOGTEPUNT
IN DE POPULARITEIT VAN JAZZ, IETS DAT VOORNAMELIJK TE DANKEN WAS AAN HET FEIT DAT JAZZ TOEN NOG STEEDS
UITSLUITEND DANSMUZIEK WAS. TOEN JAZZ VANAF DE JAREN VIJFTIG EVOLUEERDE NAAR MEER EXPERIMENTELE
MUZIKALE VORMEN, EN VANWEGE DE OPKOMST VAN OPWINDENDE DANSMUZIEK ZOALS ROCK-’N-ROLL, GING DE
VERKOOP VAN JAZZPLATEN STERK ACHTERUIT. DE JAZZMUZIEK IS ECHTER GEBLEVEN, EN BLIJFT ZICH VERNIEUWEN.
 IN PRINCIPE IS JAZZ ‘MUZIEK VAN HET MOMENT’ – ER WORDEN OP ELK MOMENT NIEUWE MUZIKALE KEUZES GEMAAKT DIE
TOT AAN DE VORM EN ALLE OP DAT MOMENT SPELENDE MUSICI REIKEN (ZIE DE GENOEMDE JAZZSTROMINGEN HIERONDER)
WAARDOOR EEN PERSOONLIJKE EN INTENSIEVE MUZIEKBELEVING ONTSTAAT. IN KLASSIEKE MUZIEK EN POPMUZIEK IS
DEZE EIGENSCHAP NAGENOEG AFWEZIG. IN DE JAZZMUZIEK WORDT EEN THEMA OF KLEINE COMPOSITIE OF EEN AFSPRAAK
ALLEEN GEBRUIKT ALS BASIS VOOR IMPROVISATIE. DOOR DEZE EIGENSCHAP RAAKT JAZZ ALS STIJL VEEL ANDERE STROMINGEN ZOALS
BLUES, (POP-)WORLD, FOLK, HEAVY METAL, FUNK, SOUL, KLASSIEK EN OUDE MUZIEK EN ER ZIJN DAN OOK VELE MENGVORMEN
ONTSTAAN. HET GEWICHT VAN IMPROVISATIE IS TERUG TE ZIEN IN DE GESCHIEDENIS VAN DE JAZZ, WAARBIJ BEPERKENDE
FACTOREN – VASTGEHOUDEN DOOR DE MENSELIJKE MAAT EN COMMERCIE – WORDEN OPGERUIMD; HET LOSLATEN VAN
DANSMUZIEK WAARDOOR LAGERE EN HOGERE TEMPO’S EN COMPLEXERE RITMES MOGELIJK WORDEN, HET TOESTAAN
VAN ESTHETIEK, HET LOSLATEN VAN THEMA’S EN HET STREVEN NAAR COMPLETE VRIJHEID EN HET GEBRUIK VAN ANDERE
MUZIEKSTROMINGEN. DE BELANGRIJKSTE BRON VOOR DE JAZZ LIGT NAAR ALLE WAARSCHIJNLIJKHEID IN AFRIKA. DE
AFRIKANEN DIE ALS SLAVEN NAAR AMERIKA GEBRACHT WERDEN, BRACHTEN HUN TRADITIONELE, STERK
RITMISCHE MUZIEK MEE. OP HUN ROUTE NAAR DE VERENIGDE STATEN WERDEN VEEL SLAVEN ALLEREERST NAAR DE
WEST-INDISCHE EILANDEN GEBRACHT, MET NAME NAAR HISPANIOLA (HAÏTI EN DE DOMINICAANSE REPUBLIEK); NA EEN
TIJDJE WERDEN VELEN VAN HEN VERKOCHT IN NEW ORLEANS. ZIJ NAMEN HUN RELIGIEUZE EN MUZIKALE ERFENIS MET
ZICH MEE. DE SLAVEN UIT SANTO DOMINGO (DE HOOFDSTAD VAN DE DOMINICAANSE REPUBLIEK, GESTICHT DOOR DE
BROER VAN CHRISTOFFEL COLUMBUS) ZETTEN HUN OUDE VOODOOPRAKTIJKEN ONGEWIJZIGD VOORT IN NEW ORLEANS.
DIE MUZIEK WAS GEBASEERD OP EEN VIJFTONIGE TOONLADDER. EEN KARAKTERISTIEK VOORBEELD VAN EEN
VIJFTONIGE (PENTATONISCHE) TOONLADDER IN DE TOONSOORT C MINEUR ZIJN DE TONEN C–ES–F–G–BES.
DE AFRIKAANSE MUZIEK HEEFT EEN STERKE PENTATONISCHE TRADITIE. OP DE PLANTAGES ONTWIKKELDEN WERKENDE
SLAVEN EEN ZANGSTIJL DIE ALS DE OORSPRONG VAN WAT NU BLUES HEET AANGEDUID KAN WORDEN. IN NEW ORLEANS
SPEELDEN PERCUSSIEBANDS OP STRAAT WAAROP DE ZWARTE BEVOLKING DANSTE. DIE PLAATSEN IN DE STAD KREGEN DE
BIJNAAM ‘CONGO SQUARE’. MUZIKANTEN IN KROEGEN EN BORDELEN (VAAK OVERIGENS OOK AFRIKANEN) MAAKTEN
GEBRUIK VAN MUZIKALE ELEMENTEN UIT O.A. DE EUROPESE KLASSIEKE MUZIEK EN VOEGDEN DEZE TOE AAN DE BASIS VAN DE ‘
PLANTAGEZANG’. IN DE ‘HONKY TONKS’ KLONK RAGTIME. BIJ RAGTIME WEET DE PIANIST MET TWEE HANDEN EEN STERK
RITME MET THEMA’S TE KOPPELEN. DEZE MUZIEK IS DAN OOK POLYRITMISCH, MAAR HEEFT MINDER IMPROVISATIE
MOGELIJKHEDEN. DESKUNDIGEN ZIJN HET EROVER EENS DAT WERKLIEDEREN VAN DE KATOENVELDEN, BLUES VAN STAD
EN PLATTELAND, BANJOSTIJLEN VAN VARIÉTÉSHOWS, GESYNCOPEERDE BRASSBANDS (FANFAREKORPSEN) EN RAGTIME
(GESYNCOPEERDE DANSMUZIEK) ALLE EEN BELANGRIJKE ROL SPEELDEN BIJ HET ONTSTAAN VAN JAZZ. DE SYNCOPERING
(ACCENTVERSCHUIVING) ALS PRIMAIR INGREDIËNT VAN DE JAZZ, ONTWIKKELDE ZICH ALS EEN RITMISCHE AANPASSING VAN
DE AFRIKANEN. DE SYNCOPE WAS HET MEEST VOOR DE HAND LIGGENDE EN BESTE SUBSTITUUT VOOR DE GECOMPLICEERDE
POLYRITMIEK (DE SIMULTANE COMBINATIE VAN CONTRASTERENDE RITMES IN EEN MUZIKALE COMPOSITIE) DIE
INTEGRAAL DEEL UITMAAKT VAN HUN MUZIKALE ERFENIS. HET IS DEZE SYNCOPE DIE MUZIEK DOET “SWINGEN”.
DOORDAT DE AFRIKAANSE MUZIEK EN DANSTRADITIES WERDEN BLOOTGESTELD AAN HET PUBLIEK, VOND ER EEN WEDERZIJDSE
BEÏNVLOEDING PLAATS MET DE EUROPESE MUZIEKTRADITIE. DE UNIEKE RITMISCHE NADRUK VAN DEZE DANSEN PLUS
VELE ANDERE INGREDIËNTEN KWAMEN SAMEN OM EEN MUZIEKSOORT OP TE LEVEREN DIE BEKEND WERD ALS JAZZ.
DE NAAM JAZZ KOMT VAN HET NIET MEER BESTAANDE WOORD JASS, WAARMEE DE SEKSUELE DAAD OP EEN PLATVLOERSE
MANIER WERD AANGEDUID. JAZZ WAS EEN SYMPTOOM VAN DE GLORIEUZE BEVRIJDING VAN DE KNELLENDE
BANDEN VAN DE MORAAL. HET ONTSTOND IN DE SLOPPENWIJKEN EN WERD VOORNAMELIJK ONTWIKKELD VOOR
GEBRUIK IN BORDELEN; HET ENE BORDEEL PROBEERDE HET ANDERE AF TE TROEVEN MET DE BESTE JAZZBAND
MET JAZZ WORDT EEN OP IMPROVISATIE GEBASEERDE MUZIEKSTIJL BEDOELD DIE BEÏNVLOED IS DOOR WEST-
AFRIKAANSE RITMES EN ONTSTAAN IS IN NEW ORLEANS UIT EEN KRUISBESTUIVING VAN RAGTIME EN BLUES, FOLK, NEGRO-

WWW.MEERJAZZ.NLSPIRITUALS EN FRANSE MARSMUZIEK. OORSPRONKELIJK BETEKENDE HET WOORD JAZZ EEN “ZEER ENERGIEKE DANS”. JAZZ WERD

IN DE BEGINJAREN DOOR HET GROTE PUBLIEK NIET ERG GEACCEPTEERD, VOORAL OMDAT DEZE SOORT MUZIEK GEASSOCIEERD
WERD MET LOSSE ZEDEN EN EEN LAGE SOCIALE STATUS. TOEN BLANKE EN GEMENGDE JAZZORKESTEN ZOALS DAT VAN BENNY
GOODMAN VANAF DE JAREN DERTIG DEZE MUZIEK BEGONNEN TE SPELEN, WERD HET OOK VOOR BLANKEN EEN AANVAARDE
   3   4   5   6   7   8